Anadolu uygarlıklarının dünya kültür mirasına yaptığı katkıları bilimsel bir perspektifle ele alan kapsamlı bir söyleşi, Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin kentin kültürel belleğini güçlendirmeyi amaçlayan çalışmaları kapsamında gerçekleştirildi. Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Mersin Bellek Ofisi ile Mersin’e Değer Katanlar Kurulu (MEDEKA) iş birliğinde düzenlenen etkinlikte, ünlü arkeolog Prof. Dr. Fahri Işık Anadolu’nun batı uygarlığının kökleri üzerindeki belirleyici rolünü tarihsel veriler ışığında değerlendirdi.
Mersin Büyükşehir Belediyesi Kongre ve Sergi Sarayı’nda gerçekleştirilen “Batı Uygarlığına Kök Süren Anadolu’ya Sahiplik” başlıklı söyleşi, kentte kültür-sanat alanında yürütülen çalışmaların önemli duraklarından biri oldu. Etkinlikte söz alan Prof. Dr. Fahri Işık, Anadolu’nun yalnızca bir coğrafi bölge değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir kültürel üretim merkezi olduğuna dikkat çekerek, arkeolojik bulgular üzerinden kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Atatürk ve Akdeniz Üniversiteleri’nin Arkeoloji Bölümleri ile Likya ve Göller Yöresi Uygarlıkları Araştırma Merkezlerinin kurucusu olan ve arkeoloji dünyasında “Hocaların Hocası” olarak bilinen Prof. Işık, Patara Antik Kenti’ndeki uzun soluklu kazılarıyla da tanınıyor. Akademik başarıları nedeniyle 2025 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülüne layık görülen Işık, söyleşide yoğun ilgiyle karşılandı.
Konuşmasında Anadolu’nun tarih boyunca yanlış yorumlandığını ifade eden Prof. Dr. Fahri Işık, bölgenin kültürel mirasının sanılandan çok daha derin olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Bu coğrafyada sanat, inanç sistemi ve ritüeller Neolitik Çağ’dan Roma’ya kadar kesintisiz bir çizgide ilerlemiştir. Tanrıça kültü, mimari üsluplar, mezar gelenekleri ve gündelik yaşam pratikleri binlerce yıl boyunca aynı damar üzerinden gelişmiştir.”
Figüratif sanatın temel ilkeleri olan hareket, kıvrımlı hatlar ve gerçekçi yüz ifadelerinin Anadolu’da Yunanistan’dan önce ortaya çıktığını vurgulayan Işık; Yunan uygarlığının ‘tamamen özgün bir başlangıç’ olduğu yönündeki yaygın görüşün bilimsel ve arkeolojik verilerle çeliştiğini belirtti.
Prof. Işık, Anadolu halklarının kökenine dair yapılan yeni arkeolojik çalışmaların, Luvilerin bölgenin yerli toplulukları olduğunu doğruladığını da belirterek şunları söyledi:
“Milet ve Efes çevresinde uzun yıllar Yunanca değil, Luvice konuşulmuştur. Bugün ‘Yunan kolonisi’ olarak bilinen birçok yerleşim, aslında Anadolu’nun kültürel yayılımının ürünüdür. Avrupa kültürünün temelleri de Atina’dan önce Milet’te atılmıştır.”
Etkinlik sonrası açıklamalarda bulunan Mersin Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi’ne bağlı Sivil Toplum ve Kent Katılımı Şube Müdürü Başar Akça, söyleşinin kente büyük katkı sunduğunu ifade ederek şunları dile getirdi:
“Kent söyleşilerimiz, künye niteliği taşıyan kültürel çalışmaların bir parçası olarak devam ediyor. Tarih, sanat, arkeoloji ve çeşitli mesleki alanlarda düzenlediğimiz etkinlikler, Mersin’in kültürel vizyonuna önemli bir ivme kazandırıyor.”
Mersin Sinema Ofisinin de yakın tarihte yeni söyleşi ve film gösterimleri düzenleyeceğini belirten Akça, Mersin’in kültür-sanat platformunun giderek daha geniş bir kitleye ulaştığını söyledi.
Etkinliğe katılan Mersin Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı ve Silifke Uzuncaburç Kazı Başkanı Prof. Dr. Ümit Aydınoğlu, Prof. Işıkın Türkiye arkeolojisine yön veren bilim insanlarından biri olduğunu belirterek, söyleşiyle ilgili düşüncelerini şu sözlerle dile getirdi:
“Hocamız, farklı görüşleri bilimsel kanıtlarla bir araya getirerek çok değerli bilgiler aktardı. Bugün akademide görev yapan birçok araştırmacının hocası olması bunu zaten kanıtlıyor.”
Söyleşiye izleyici olarak katılan Kemal Eyüboğlu ise duyduğu memnuniyeti şu ifadelerle anlattı:
“1978–1982 yılları arasında kendisinin öğrencisiydim. Aradan geçen 43 yılın ardından onu Mersin’de dinlemek büyük mutluluk. Anadolu medeniyetlerini bu denli anlaşılır anlatabilen çok az insan vardır.”
MEDEKA üyesi sivil toplum temsilcisi Selami Gedik de etkinliği oldukça değerli bulduğunu söyleyerek, “Prof. Işık hem akademik bilgisi hem de bölgeyi çok iyi tanıması nedeniyle önemli bir rehber. Bu söyleşiyi Mersin’e kazandıran Bellek Ofisi’ne ve Büyükşehir’e teşekkür ederiz.” dedi.
Program, soru-cevap bölümünün de eklenmesiyle interaktif bir yapıya büründü ve katılımcıların aktif katılımıyla sona erdi.