Yenişehir’de Bunaltan Sıcaklara Yeşil Çözüm: Hedef 2-3 Derece Serinlik

Yenişehir Belediyesi, Mersin’de yaz aylarında etkisini artıran yüksek sıcaklıklara karşı doğa temelli çözümleri devreye alıyor. İlçede başlatılan yeni ağaçlandırma çalışmasıyla hem kentsel ısı adası etkisinin azaltılması hem de vatandaşların daha serin ve konforlu dış mekanlara kavuşması hedefleniyor. Menteş Mahallesi’nde başlayan çalışmanın, yapılan mikroiklim analizlerine göre hava sıcaklığında 2-3 derecelik düşüş, insan termal konforunda ise 15 derecenin üzerinde iyileşme sağlayabileceği öngörülüyor.

Yenişehir Belediyesi tarafından yürütülen çalışma, yalnızca yeni ağaçların dikilmesini kapsayan klasik bir yeşillendirme uygulaması olarak planlanmadı. Projede bölgenin hava hareketleri, gölgelenme durumu, yüzey sıcaklıkları ve insanların açık alanlarda maruz kaldığı ısıl yükler birlikte değerlendirildi. Bu kapsamda hazırlanan mikroiklim analizleriyle, ağaçlandırma sonrasında bölgede oluşabilecek değişimler önceden modellenerek ortaya konuldu.

Çalışmanın ilk uygulama noktası olarak Menteş Mahallesi seçilirken, elde edilen sonuçların ilerleyen süreçte Yenişehir’in farklı bölgelerinde uygulanması planlanıyor. Belediyenin hedefi, iklim değişikliğinin kent yaşamı üzerindeki etkilerini azaltırken aynı zamanda yeşil alanların işlevini artırmak ve sıcak yaz günlerinde vatandaşların açık alanlarda daha rahat vakit geçirebilmesini sağlamak.

Menteş Mahallesi’nde Ağaçlandırma Çalışması Başladı

Mersin Yenişehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü ile Emlak ve İstimlak Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülen çalışma kapsamında Menteş Mahallesi’ndeki proje alanı ayrıntılı şekilde incelendi.

Çalışmanın bilimsel altyapısını ise Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü tarafından hazırlanan Mikroiklim Analiz Çalışması oluşturdu. Bu analiz kapsamında bölgenin mevcut koşulları değerlendirilirken, planlanan ağaçlandırma uygulamasının ardından ortaya çıkabilecek mikroklimatik değişimler de simülasyonlarla incelendi.

Proje alanında özellikle hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, gölgelenme, ortalama radyant sıcaklık ve insan termal konforu gibi başlıklar üzerinde duruldu. Böylece ağaçlandırmanın yalnızca görsel bir yeşil alan artışı sağlaması değil, doğrudan sıcaklık yönetimine katkı sunması amaçlandı.

Hava Sıcaklığında 2-3 Derecelik Düşüş Bekleniyor

Menteş Mahallesi’nde 2773. Sokak, 13. Cadde ve 2754. Sokak ile çevrelenen proje alanında yapılan incelemelerde, bölgenin mevcut sıcaklık koşulları ile ağaçlandırma sonrası oluşabilecek durum karşılaştırıldı.

İmar planında park ve rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ile çevredeki yapı adalarının hava akımı ve gölgelenme özellikleri de analizlere dahil edildi. Özellikle yapılaşmanın ve açık donatı alanlarının yoğun olduğu güney ve doğu yönlerinde sıcaklıkların yaz aylarında 36-38 derece seviyelerine kadar çıkabildiği belirlendi.

Hazırlanan ağaçlandırma senaryosunda ise ağaçların oluşturacağı gölge ile bitkilerin doğal soğutma etkisinin sıcaklık üzerinde olumlu sonuç oluşturabileceği değerlendirildi. Simülasyonlara göre bazı bölgelerde hava sıcaklığının 34-35 derece seviyelerine çekilebileceği öngörülüyor.

Bu hesaplama gerçekleştiği takdirde proje alanında hava sıcaklığında yaklaşık 2-3 derecelik bir düşüş sağlanmış olacak. Belediyenin çalışmadaki temel hedeflerinden biri de özellikle yaz aylarında açık alanlarda hissedilen sıcaklık yükünü azaltmak.

Sert Zeminlerin Sıcaklığı 20 Dereceye Kadar Gerileyebilir

Mikroiklim analizinde yalnızca havanın sıcaklığı değil, zeminin ulaştığı sıcaklık değerleri de ele alındı. Proje alanının orta bölümlerinde bulunan açık sert zeminler ve ulaşım akslarında yüzey sıcaklıklarının 48-52 derece seviyelerine kadar çıkabildiği tespit edildi.

Güneş ışınlarına doğrudan maruz kalan asfalt, beton ve benzeri sert yüzeyler, gün boyunca önemli miktarda ısı depolayabiliyor. Bu durum yalnızca gün içerisinde hissedilen sıcaklığı artırmakla kalmıyor, zeminlerin depoladığı ısının daha sonra çevreye yayılması nedeniyle akşam ve gece saatlerinde de sıcaklık konforunu etkileyebiliyor.

Ağaçlandırma senaryosunda ise söz konusu yüzeylerin önemli bölümünün ağaçların oluşturacağı gölge altında kalması planlanıyor. Yapılan simülasyonlarda yüzey sıcaklıklarının bazı bölgelerde 28-32 derece ile 32-36 derece aralıklarına kadar gerileyebileceği öngörüldü.

Bu sonuç, mevcut durum ile önerilen yeşil alan senaryosu arasında bazı bölgelerde 20 dereceye yaklaşan yüzey sıcaklığı farkı oluşabileceğine işaret ediyor.

MRT Değerlerinde Belirgin Değişim Öngörülüyor

Çalışmanın dikkat çeken başlıklarından biri de insanın sıcaklık algısını doğrudan etkileyen Ortalama Radyant Sıcaklık (MRT) değeri oldu. MRT, insanların çevredeki yüzeylerden ve diğer kaynaklardan maruz kaldığı doğrudan termal radyasyon yükünün değerlendirilmesinde kullanılan göstergelerden biri olarak analizlere dahil edildi.

Mevcut durumda yeterli gölge bulunmayan bölgelerde MRT değerlerinin 70-74 derece seviyelerine ulaşabildiği belirlendi. Planlanan bitkisel tasarım ve ağaç dokusunun oluşturacağı gölge alanlarıyla birlikte bu değerlerin ilgili bölgelerde 38-42 derece bandına kadar gerileyebileceği simüle edildi.

Bu değişimde ağaçların yalnızca gölge sağlaması değil, bitkilerin suyu atmosfere bırakmasıyla ortaya çıkan doğal soğutma etkisinin de rol oynaması bekleniyor. Böylece özellikle insanların kullandığı yaya güzergahlarında ve rekreasyon alanlarında daha elverişli bir dış mekan ortamı oluşturulması hedefleniyor.

Termal Konforda 15 Derecenin Üzerinde İyileşme

Projede insan vücudunun çevresel sıcaklık koşullarına verdiği tepkiyi değerlendirmek amacıyla Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) analizlerinden de yararlanıldı.

Mevcut durumda açık kamusal alanların önemli bölümünde PET değerlerinin 53-59 derece aralığında seyrettiği ve bu alanların yaya hareketliliği açısından “aşırı ısıl stres” koşullarında bulunduğu belirlendi.

Planlanan ağaçlandırma uygulamasıyla oluşturulacak gölgelendirme sonrasında ise ilgili alanlardaki PET değerlerinin 41-44 derece seviyelerine kadar gerileyebileceği simüle edildi.

Bu veriler doğrultusunda, rekreasyon alanları ve yaya dolaşım akslarında termal konfor açısından 15 derecenin üzerinde bir iyileşme sağlanabileceği öngörülüyor. Böylece çalışma, yalnızca daha fazla ağaç ve yeşil alan oluşturmayı değil, insanların sıcak havalarda açık alanları daha rahat kullanabilmesini de hedefliyor.

20 Yıllık Ekolojik Kazançlar da Hesaplandı

Yenişehir Belediyesi’nin çalışmasında kısa vadeli sıcaklık değişimlerinin yanı sıra ağaçlandırmanın uzun vadede sağlayabileceği çevresel faydalar da hesaplandı. Bu kapsamda ABD Orman Servisi (USDA) tarafından geliştirilen I-Tree yazılımından yararlanılarak 20 yıllık projeksiyon hazırlandı.

Modellemede ağaçların karbon depolama kapasitesi, yağmur suyunun tutulması ve hava kirliliğinin azaltılması gibi farklı ekolojik etkileri değerlendirildi. Çalışmada toplam 7 farklı bitki türü ele alınırken, her türün proje alanındaki farklı ihtiyaçlara cevap vermesi planlandı.

Jakaranda ve İsrail Kauçuğu, geniş taç yapıları sayesinde daha fazla gölge oluşturması ve yüzey sıcaklığı ile ortalama radyant sıcaklığın azaltılmasına katkı sağlaması amacıyla değerlendirildi.

Keçiboynuzu ve Defne ise karbon yutağı kapasitesinin desteklenmesi ve bölgede hava akışının dengelenmesine katkı sunması amacıyla tasarıma dahil edildi. Oya ve Orkide ağaçları ise yaya ölçeğinde görsel ve morfolojik çeşitliliğin artırılması amacıyla planlandı.

Bitki seçiminde ayrıca Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşulları dikkate alındı. Su stresine dayanıklılığı yüksek ve bölgenin iklim koşullarına uyum sağlayabilecek türlerin tercih edilmesiyle, uzun vadede daha dirençli bir kentsel yeşil altyapı oluşturulması amaçlanıyor.

Ağaçlandırma Hava Kirliliğinin Azaltılmasına da Katkı Sağlayacak

Hazırlanan 20 yıllık projeksiyonda ağaçlandırma alanının hava kalitesi üzerindeki olası etkileri de hesaplandı. Çalışmaya göre oluşturulacak bitki dokusunun havadaki bazı zararlı gaz ve partikül maddelerin tutulmasına katkı sunması bekleniyor.

Yapılan hesaplamalarda ağaçlandırma alanının toplamda, ağırlığı yaklaşık 10 bin 500 akıllı telefona denk gelen zehirli gaz ve tehlikeli partikül maddeyi filtreleme potansiyeline sahip olabileceği öngörüldü.

Bu değer, projenin yalnızca sıcaklıkla mücadele açısından değil, hava kalitesinin iyileştirilmesi bakımından da uzun vadeli bir çevresel katkı oluşturabileceğini gösteriyor.

Karbon Depolama Kapasitesi Dikkat Çekiyor

Ağaçlandırma projesinin uzun vadeli çevresel etkileri arasında karbon depolama da bulunuyor. Yapılan projeksiyonda, oluşturulacak bitki örtüsünün zaman içerisinde önemli miktarda karbonu bünyesinde tutabileceği hesaplandı.

Modellemeye göre ağaçlandırma alanının karbon depolama kapasitesinin, bir binek aracın yaklaşık 750 bin kilometrelik yolculuğu sırasında atmosfere bırakacağı zararlı CO₂ emisyonuna denk miktardaki karbonu emebilecek seviyeye ulaşması bekleniyor.

Bu hesaplama, ağaçların yalnızca gölge oluşturan bitkiler olmadığını, aynı zamanda kentlerin iklim değişikliğine uyum çalışmalarında önemli bir doğal araç olarak kullanılabileceğini ortaya koyuyor.

Yağmur Suyunun Toprakta Tutulması Hedefleniyor

Projenin bir başka önemli ayağını ise yağmur suyu yönetimi oluşturuyor. Özellikle kısa sürede yoğun yağışların meydana geldiği dönemlerde beton ve asfalt gibi geçirimsiz yüzeylerin fazla olması, yağmur suyunun hızla yüzey akışına geçmesine neden olabiliyor.

Ağaçlandırma ve bitkisel alanların artırılmasıyla yağmur suyunun daha fazla bölümünün toprak tarafından tutulması hedefleniyor. Yapılan analizlerde proje alanındaki bitki dokusunun, şiddetli yağışlar sırasında yaklaşık 3 olimpik yüzme havuzunu dolduracak miktarda yağmur suyunu yüzey akışa geçmeden tutma ve yeraltı su rezervlerine kazandırma potansiyeline sahip olduğu hesaplandı.

Bu uygulamayla birlikte yağış sırasında kentsel altyapı ve drenaj sistemleri üzerindeki yükün azaltılması, suyun daha kontrollü biçimde toprağa ulaşması ve doğal su döngüsünün desteklenmesi amaçlanıyor.

“Doğru Ağacı Doğru Konumla Buluşturmak İstiyoruz”

Yenişehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Öykü Zor Çamlı, Menteş Mahallesi’nde başlatılan çalışmanın ilerleyen dönemde Yenişehir geneline yayılmasının hedeflendiğini belirtti.

Çamlı, ağaçlandırma çalışmalarının yalnızca yeşil alan miktarını artırmak şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini ifade ederek, “Ağaçlandırma çalışmalarını yalnızca yeşil alan miktarını artıran bir uygulama olarak görmüyoruz” dedi.

Çalışmanın iklim değişikliğine uyum, kentsel ısı adası etkisinin azaltılması, su kaynaklarının daha verimli kullanılması, yağmur suyunun toprakta tutulması ve hava kalitesinin iyileştirilmesi gibi birden fazla hedef taşıdığını belirten Çamlı, bitki seçiminde de Mersin’in iklim koşullarının dikkate alındığını söyledi.

Çamlı, “Bitki seçiminde de Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşullarını, türlerin su stresi toleransını, gölgeleme kapasitesini ve mikroiklim üzerindeki etkilerini dikkate alıyoruz” ifadelerini kullandı.

Bu yaklaşımla birlikte uzun ömürlü, bulunduğu bölgenin şartlarına uyum sağlayabilen ve su kaynaklarını daha verimli kullanan bir yeşil altyapı oluşturmayı amaçladıklarını belirten Çamlı, Menteş Mahallesi’ndeki dikim çalışmalarının Park ve Bahçeler Müdürlüğü ekipleri tarafından gerçekleştirildiğini aktardı.

Mikroiklim Verileriyle Mevcut Durum Karşılaştırıldı

Menteş Mahallesi’ndeki alanın mevcut koşullarının da ayrıntılı biçimde incelendiğini belirten Öykü Zor Çamlı, mikroiklim analizlerinde farklı sıcaklık ve termal konfor göstergelerinin birlikte değerlendirildiğini kaydetti.

Çamlı, “Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğümüz tarafından gerçekleştirilen mikroiklim analiz çalışması kapsamında alanın hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, ortalama radyant sıcaklık ve termal konfor değerleri incelendi; mevcut durum ile ağaçlandırma sonrası oluşması beklenen koşullar karşılaştırıldı” dedi.

Analizlerde yaz aylarında proje alanındaki hava sıcaklıklarının 36-38 derece seviyelerine ulaşabildiğinin görüldüğünü belirten Çamlı, uygun ağaç dokusunun oluşturulması ve bitkilerin evapotranspirasyon yoluyla sağladığı doğal soğutma etkisiyle sıcaklıkların 34-35 derece bandına çekilebileceğini ifade etti.

Çamlı, bu nedenle hava sıcaklığında yaklaşık 2-3 derecelik bir iyileşme beklediklerini söyledi. Yüzey sıcaklıklarının azaltılmasının da çalışmanın önemli hedeflerinden biri olduğunu vurgulayan Çamlı, açık ve sert zeminlerde 48-52 dereceye kadar çıkan sıcaklıkların ağaçlandırma ve gölgeleme sayesinde bazı bölgelerde 28-36 derece aralığına gerileyebileceğini belirtti.

Bu değişimin, gün içerisinde zeminlerde biriken ısının azaltılması açısından da önem taşıdığını ifade eden Çamlı, “Böylece zeminlerin gün içerisinde depoladığı ısının azaltılması, özellikle gece saatlerinde çevreye yayılan sıcaklığın düşürülmesi ve kentsel ısı adası etkisinin hafifletilmesi hedefleniyor” diye konuştu.

Çalışmanın Yenişehir Geneline Yayılması Hedefleniyor

Yenişehir Belediyesi, Menteş Mahallesi’nde başlatılan uygulamayla elde edilen veriler doğrultusunda benzer çalışmaların ilçenin farklı noktalarında da hayata geçirilmesini hedefliyor. Buradaki temel yaklaşım ise her bölgeye aynı ağaç türünü dikmek yerine, alanın iklimsel ve fiziksel özelliklerine uygun bitkilerin belirlenmesi.

Bu kapsamda “doğru ağaç, doğru konum” yaklaşımı öne çıkıyor. Ağaçların gölge oluşturma kapasitesi, su ihtiyacı, sıcaklığa dayanıklılığı, kök yapısı, hava hareketlerine etkisi ve uzun vadeli ekolojik katkıları gibi özelliklerin birlikte değerlendirilmesi planlanıyor.

Menteş Mahallesi’nde başlayan çalışma, bu yönüyle Yenişehir’de iklim değişikliğinin etkilerine karşı yeşil altyapının daha planlı kullanılmasına yönelik adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Belediye, ağaçlandırma çalışmalarını yaygınlaştırarak hem yeşil alanların niteliğini artırmayı hem de yaz aylarında kent içerisinde oluşan yüksek sıcaklık baskısını azaltmayı amaçlıyor.

Yenişehir’de başlatılan proje kapsamında yapılan mikroiklim analizleri, doğru planlanan ağaçlandırma çalışmalarının hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, termal konfor, hava kalitesi, karbon depolama ve yağmur suyu yönetimi gibi birbirinden farklı alanlarda aynı anda katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor. Çalışmanın ilçenin farklı noktalarına yayılmasıyla birlikte bu etkinin daha geniş alanlarda görülmesi hedefleniyor.