Doğum Sonrası Depresyonda Babalar Mercek Altında: TÜBİTAK’tan Destek

TÜBİTAK 1001 programı kapsamında destek almaya hak kazanan proje ile Prof. Dr. Arzu Aydın Acı, doğum sonrası dönemde babaların ruh sağlığına odaklanan kapsamlı bir araştırmaya imza atıyor. Çalışma, genellikle anneler üzerinden yürütülen doğum sonrası depresyon literatürüne farklı bir perspektif kazandırmayı hedefliyor.

Babalar Araştırmanın Merkezinde

Mersin Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Arzu Aydın Acı tarafından yürütülen “Babalara Dair Bireysel ve Bağlamsal Faktörler ile Bebeğin Sosyoduygusal Gelişimi Arasındaki İlişkide Doğum Sonrası Depresyon ve Baba Katılımının Aracılık Rolü: Boylamsal Bir Çalışma” başlıklı proje, bilim dünyasında dikkat çekti.

Doğum sonrası depresyon araştırmalarının büyük bölümünün annelere odaklandığına dikkat çeken uzmanlar, babaların bu süreçte çoğu zaman göz ardı edildiğini vurguluyor. Yeni proje ise bu eksikliği gidermeyi amaçlıyor.

“Babalar Göz Ardı Ediliyor”

Projenin çıkış noktasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Arzu Aydın Acı, babalık rolünün aile yapısı ve çocuk gelişimi üzerindeki belirleyici etkisine işaret etti.

Acı, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Doğum sonrası döneme ilişkin araştırmaların çok büyük bir bölümü annelerin deneyimlerine odaklanıyor. Babaların doğum sonrası depresyon belirtileri ve baba katılımına ilişkin mevcut çalışmalar ise çoğunlukla kesitsel verilerle sınırlı. Bu durum, babaların ruh sağlığı ile çocukların erken dönem gelişimleri arasındaki dinamiklerin yeterince anlaşılmasını engelliyor.”

Projeyle birlikte ilk kez baba olan erkeklerde bireysel ve çevresel faktörlerin uzun vadeli etkilerinin inceleneceğini belirten Acı, araştırmanın boylamsal yapısına dikkat çekti.

12 Aylık Süreç Yakından Takip Edilecek

Aile Sistemleri Kuramı çerçevesinde yürütülecek çalışmada, babaların yalnızca psikolojik durumları değil, sosyal ve ekonomik değişkenleri de analiz edilecek.

Araştırma kapsamında; babanın yaşı, gelir düzeyi, eğitim durumu, babalığa ilişkin inançları gibi bireysel faktörlerin yanı sıra; evlilik uyumu, sosyal destek algısı ve gebelik sürecine katılım gibi bağlamsal değişkenler değerlendirilecek.

Üç Kritik Ölçüm Noktası

Projede veri toplama süreci üç aşamada gerçekleştirilecek. Gebeliğin son üç aylık dönemi, doğum sonrası 5-6. ay ve bebeğin 12 aylık olduğu dönem olmak üzere farklı zaman dilimlerinde ölçümler yapılacak.

Bu sayede babalardaki depresyon belirtilerinin zaman içindeki seyri ve bunun bebeğin sosyoduygusal gelişimine olası etkileri bilimsel verilerle ortaya konacak.

Yeni Ölçek Türkçeye Kazandırılacak

İki aşamalı olarak planlanan projenin ilk etabında, ebeveynlerin rol yeterlilik algılarını değerlendirmeye yönelik bir ölçme aracı Türkçeye uyarlanacak. Geliştirilecek ölçeğin, ulusal literatürde önemli bir veri toplama aracı olması bekleniyor.

Prof. Dr. Arzu Aydın Acı, bu adımın yalnızca proje için değil, gelecekte yürütülecek benzer araştırmalar için de kritik bir kazanım olacağını ifade etti.

Bilimsel Literatüre Güçlü Katkı

Projenin özgün değerine dikkat çeken Acı, Türkiye özelinde babalık davranışlarını etkileyen kültürel ve sosyopolitik dinamiklerin de araştırma kapsamında ele alınacağını belirtti.

Elde edilecek bulguların, ilerleyen süreçte geliştirilecek önleme programları, psikososyal müdahale modelleri ve aile destek politikalarına rehberlik etmesi hedefleniyor.

Çok Disiplinli Proje Ekibi

Geniş kapsamlı araştırmanın proje ekibinde farklı üniversitelerden uzman isimler yer alıyor. Prof. Dr. Arzu Aydın Acı’nın yürütücülüğünü üstlendiği projede;

Dr. Sema Erel – Mersin Üniversitesi Psikoloji Bölümü
Dr. Öğr. Üyesi Zümrüt Bellur Mübarek – Gaziantep Üniversitesi Psikoloji Bölümü
Dr. Buse Şencan Karakuş – Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı

Projede ayrıca Mersin Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi lisansüstü öğrencileri bursiyer olarak görev alacak.

Akademik Desteklere Teşekkür

Prof. Dr. Arzu Aydın Acı, proje sürecine sağlanan kurumsal desteklere ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

“Bilimsel araştırma projelerinin planlanması konusundaki güdüleyici yaklaşımlarından dolayı Mersin Üniversitesi Rektörlüğüne ve destek sunan tüm akademik birimlere teşekkür ediyorum.” diyen Acı, proje ekibinin titiz çalışmasına vurgu yaptı.

Araştırmaya Katılım Çağrısı

Çalışma kapsamında özellikle ilk bebeklerini bekleyen anne ve babalara çağrıda bulunuldu. Araştırmaya katılmak isteyen gönüllü ebeveynlerin arzu.aydin@mersin.edu.tr ve psksemaerel@gmail.com adresleri üzerinden iletişime geçebileceği bildirildi.

Uzmanlar, araştırmanın hem bilimsel hem de toplumsal açıdan önemli veriler sunmasının beklendiğini ifade ediyor.